DİJİTAL VATANDAŞLIK KAVRAMI

     

    DİJİTAL VATANDAŞLIK KAVRAMI

       “Bilgi teknolojilerini (İnternet) düzenli ve etkin kullanan kişiye dijital vatandaş denir.” 

         Dijital vatandaş;

     bilgi ve iletişim kaynaklarını kullanırken eleştirebilen,  çevrimiçi yapılan davranışların etik sonuçlarını bilen,

     ahlakî olarak çevrimiçi kararlar alabilen,

     teknolojiyi kötüye kullanmayarak başkalarına zarar vermeyen ve

     sanal dünyada işbirliği yaparken ve iletişim kurarken doğru davranışı teşvik eden vatandaştır.

    Dijital vatandaşlık teknoloji kullanımına ilişkin davranış normları olarak nitelendirilebilir.Teknoloji

    kullanırken, etik ve uygun davranışlarda bulunma ve bu konuda bilgilenme, dijital vatandaşlığın

    önemli sorumlulukları olarak gösterilebilir.

    Dijital vatandaşlık algısında yaşanan bazı sorunlar:

    Internet kaynaklarını kullanırken eleştirememe Internet'te yapılan davranışların etik sonuçlarını bilmeme

    Ahlakî olarak çevrimiçi kararları yanlış alan

    Internet'i bilerek yanlış kullanarak başkalarına zarar vermek (siber zorbalık)

    Vatandaşlık Olgusundan Dijital Vatandaşlığa Geçiş

     Vatandaşlık eğitimi düşünüldüğünde, daha çok ebeveynlerden çocuklara, yetişkinlerden genç

    bireylere ve öğretmenlerdenöğrencilere vatandaşlıkla ilgili hak ve sorumlulukların aktarıldığı

    görülebilir.Fakat dijital vatandaşlık olgusunda bu durum geçerli değildir. Teknolojinin belirli bir

    dönemden sonra ülkemizde yaygınlaşması sebebiyle çocuklar ve gençler teknoloji konusunda

    yetişkinlere göre daha fazla bilgi sahibidirler.Bu sebeple ilkokuldan başlamak üzere Dijital

    Vatandaşlık Eğitiminin çocuklarımıza verilmesi gerekmektedir. Aynı şekilde buolgudan haberdar

    olmayan yetişkinlerin de benzer eğitimlere tabi tutularak Dijital Vatandaşlık konusunda

    bilinçlendirilmeleri gerekmektedir.

    Dijital Dünya hangi bileşenleri içerir?

      Dijital Erişim

     Dijital Ticaret

     Dijital İletişim

     Dijital Okuryazarlık

     Dijital Etik/standart

     Dijital Kanun

     Dijital Sorumluluk

     Dijital Sağlık

     Dijital Güvenlik

    Dijital Erişim

      Bireylerin dil, din, ırk,

    cinsiyet vb. ayrımlar gözetilmeksizin

    eşit olarak sunulan teknolojik

    imkanlara erişim sağlaması

    anlamına gelmektedir. Her bireyin

    toplumda olduğu gibi teknoloji

    ortamında da eşitliği söz konusudur.

      Örnek: Okul ödevlerinde öğrencilere üniversite kütüphanesi kullanımını zorunlu tutmak.

    Dijital Ticaret

     Dijital ortamda alım-satım yeterliliğine sahip olma durumudur.

        e-ticaret ile ilgili riskleri ve problemleri bilmek, gerekli önlemleri almak.

        e-bankacılık hizmetlerini nasıl kullanacağını bilmek (eft yapmak vb.)

        Online alışveriş yaparken kimlik hırsızlığına karşı nasıl tedbir alınacağını bilmek

    Dijital İletişim

             Günlük hayatta kullanılan iletişim biçimlerinin teknolojik boyuta kayması anlamına

    gelmektedir. Dijital iletişimin de kendine özgü kuralları ve yazım şekilleri bulunmaktadır.

         Örnek: Etkin olarak facebook, youtube, twitter, email vb.kullanmak

    Dijital Okuryazarlık

     Öğrenme-öğretme sürecinin teknoloji kullanarak yapılabilir hale gelmesidir.

    Örnek: Eğitim amaçlı forum kullanmak.

    Örnek: Ders için web sitesi oluşturmak.

    Dijital Etik/Standartlar

     Toplumda olduğu gibi sanal dünyadaki davranışların da bir standardının olması gerekliliğidir.

    Örnek: Sınıf içinde cep telefonu kullanmama

    Örnek: İnternet ortamında siber zorbalık yapmama

    Dijital Kanun

     Dijital etik bağlamında dijital dünyada yapılan işlerin sorumluluğunun ve yanlış

    yapılması durumunda da yaptırımlarının olması anlamına gelir. İnternet kullanımının

    kanunlardan bağımsız olmadığını, yapılan her işin sorumluluk gerektirdiğini ve dijital kanunlarla

    yaptırım altına alındığının farkında olma anlamını taşır.

       Örnek: 5651 sayılı kanundan haberdar olmak

    5651 sayılı kanun Bu Kanunun amaç ve kapsamı; içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim

    sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında

    işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usûlleri

    düzenlemektir.

    Dijital sorumluluklar

     Her bireyin sanal dünyada kendini özgürce ifade edebilme hakkı vardır.

     Örnek: Web sitelerinden illegal mp3 ve video dosyaları indermemek.

     Örnek: Fikrî mülkiyet kapsamına giren her türlü eseri izin alarak kullanmak.

    Dijital Sağlık

     Dijital ortamlarda fiziksel, ruhsal ve psikolojik yönden sağlığı direk ya da dolaylı olarak

    etkileyen
    etmenlerin bulunuyor olmasıdır.

    Örnek: İnternet kullanımında sağlığı tehdit eden unsurların farkında olmak.

    Örnek: Tekonoloji kullanımında ergonominin önemini kavramak.

    Dijital güvenlik

     Dijital ortamda uygun bir şekilde davranmakla birlikte kötü niyetli kullanıcıların

    farkında olmak ve bu sebeple gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması boyutudur.

    Örnek: Virüs ve diğer casus yazılımlara karşı gerekli önlemleri almayı bilmek.

    İnternet'in Getirdiği Yenilikler ve Güvenli İnternet

      Hızlı ve kolay iletişim ,

      İstenilen bilgilere kolayca erişebilme,

      Eğitim-öğretim hizmetlerinde İnternet kullanımı ,

      Eğlence sektöründe yenilikler,

      Sanata yönelik hizmetler,

      Kendini daha rahat ifade edebilme,

      Ticarette kolaylıklar,

      Vatandaşlık işlemlerinin İnternet üzerinden yürütülmesi gibi bir çok yenilik işlerimizi

    daha kolay yapmamıza imkan sağlamaktadır. Normal hayatta kötü durumlarla karşılaşma olasılığı

    olduğu gibi, İnternet ortamında da bu yeniliklerin istismar edilmesi durumu çok açıktır. Bu sebeple

    Güvenli İnternet Kullanımı kavramı da İnternet'in hemen ardından hayatımızda yer edinmiştir.

    Çocukların ve Gençlerin İ n t e r n e t 'l e T a n ı ş m a s ı

     Çocuk evde ya da okulda İnternet'le tanışmış olabilir. Buradaki önemli nokta, nerede tanıştığı

    değil, İnternet'in bilinçli ve güvenli şekilde kullanıyor olması gerektiğinin farkında olması ve bunu

    içselleştirmesidir.

     İlk dönemlerde İnternet kullanımı evde ortak yaşam alanında gerçekleştirilmeli, çocuklar İnternet'le

    uzun sure tek başlarına bırakılmamalıdır.

     İlk çocukluk döneminde beklenen görevlerin yerine getirilmesi çocuk için çok önemlidir. Bu

    bakış açısı çocuğun teknolojiye karşı olan duruşunu değiştirir.Teknolojiyle tanışmadan önce

    çocuklara
    yaptırılması gereken faaliyetler:

        Harita ya da pusulaylayön bulmak,

        İp atlamak,

        Tepeye tırmanmak,

        Güneşin doğuşunu ve batışını incelemek,

        Çamurda oynamak,

        Ağaca tırmanmak,

        Dalından koparıp elma yemek,

        Vahşi hayvanları görmek,

        Böcekleri incelemek,

        Ağaç dikmek,

        Kartopu oynamak,

        Bir kuşu elle beslemek,

        Uçurtma uçurmak

    Okullarda İnternet Kullanımı  Çocuklara branşı, alanıne olursa olsun tüm eğitimciler çocuklar

    için yararlı ve zararlı sitelerin neler olduğunu anlatmalıdır.Özellikle Bilişim Teknolojileri öğretmenleri

    çocukların İnternet'i kullanım alışkanlıkları hakkında bilgi toplayarak onlara olumlu ve olumsuz

    durumlarla ilgili yol göstermelidir.

     Rehberlik servisiyle işbirliği içinde İnternet'ten gelen tehlikelerden çocukları korumak için çalışmalar

    yapılmalıdır.Okulda öğrencilere verilecek bilinçlendirme ve farkındalık eğitimi bileşenleri:

    İnternet kullanımı kanunlardan bağımsız değildir. (5651 sayılı kanun)

    İnternet          kullanımının              bilinçli          olarak        yanlış            kullanılması

    istenmeyen sonuçlar doğurur.

    Sanal dünyada yapılan tüm işlerin standartları ve etik değerleri vardır:

    -Siber zorbalık

    -Sanal küfürleşme -Mobil küfürleşme

    -Yasa dışı film ve müzik indirme

    Sosyal Ağlar (Face Sendromu)

     Sosyal ağların kullanımında yaşanan problemlerden bazıları:

     Kimlik kullanımında sorunlar (yanıltıcı ve sahte kimlik),

     Tam isim, adres, telefon numarası ve TC kimlik numaralarının paylaşımı,

     Özel fotoğraf, yazı, video ve bilgi paylaşımı,  Tanımadığınız kişilerden gelen rahatsız edici

    mesajları ailelere haber vermeme (siber zorbalık, tehdit vb.),

     Düşük güvenirliği olan şifreler kullanma.

    Sosyal ağlarda gizlilik ilkeleri ile ilgili ayarların kullanmasını bilmeme çocuklarımızın tanımadığı

    kişilerle iletişime geçmesine ve özel hayatlarıyla ilgili kişisel bilgilerin ele geçirilmesine neden

    olmaktadır.

    Sosyal Ağ Sendromu (Öğrencilere verilecek olan bilinç):

    İleride sıkıntı çıkarabilecek herhangi bir yayını sosyal ağlarda kesinlikle paylaşmayınız.

    Gerçek hayatta yapmadığınız şeyleri sosyal paylaşım sitelerinde kesinlikle yapmayınız.

    Sosyal hayatta yaptığınız her davranış kaydedilmekte, kesinlikle silinmemektedir.

    Sosyal ağlarda yayınlanan her bilgi doğru değildir. Uyanık olunuz!

    Sosyal ağlar bir araçtır, yaşamanızın odak noktasını oluşturmaz!

    Sanal dünyada yapılan her iş, doğrudan öğrencinin gerçek dünyasını etkiler.

    İnternet'te Rol Modellik ve Özenti

     1.Merak duygusu

    Çocuklara ve gençlere evde ne kadar iyi ortamlar oluşturulsa da, onlar sanal dünyaya da merak

    duyarlar.

    Onları ilgilendiren ve ilgilendirmeyen her şeye karşı merak duygusu içindedirler. Bu merak ve

    keşfetme duygularının bir sonucu olarak İnternet'e ve sosyal paylaşım sitelerine ilgi artar.

     2.Çocukların ve gençlerin

    "ben de varım" duygusuna kapılması

         Çocuklar ve gençler İnternet'te ve sosyal ağlarda devamlı olarak kendilerini göstermek

    isterler. Çünkü, çocuklar ve gençler;

         Arkadaş grubu içinde olmayı,

         Oyun oynamayı,

         Konuşmayı, konuşturulmayı,

         Dinlenilmeyi,

         Fikirler üretmeyi,

         Farklı fikirleri paylaşmayı,

         Tercih edilir olmayı,

         Takdir edilmeyi,

         Fikirlerine saygı duyulmasını,

         Çağdaş dünya üzerine konuşmayı,

         Farklı olmayı,

         Farklılığının fark edilmesini,

         Ben de varım diyebilmek için vb. için, uygun iletişim grupları içinde yer almaya çalışırlar.

    3.İnternet'te gerçek dünyayla uyuşmayan karakterler ve olaylar

    İnternet ortamında gerçek yaşamla örtüşmeyen, fanteziye dayalı ve çoğu zaman ulaşılamaz

    karakterlerin ve olayların cazibesi gençleri ve çocukları çok rahat kendilerine çeker, çünkü çocuklar

    ve gençler:

         Sanal dünyada vakit geçirmekten hoşlanırlar.

        Döngüsellik onları rahatsız etmez, aksine bundan zevk alırlar.

        Gittikçe artarak uzun sürelerini bilgisayar başında harcarlar.

        Sohbetlerinde sanal dünyadaki karakterlerden sık sıkbahsederler.

        Sanal dünya ile ilgili olmayan sohbetlere katılmak istemezler.Sanal dünya dışında vakit

    geçirmek istemezler, zorunlu olduklarında da bu zamanı boşa geçmiş bir zaman olarak tanımlarlar.

        Bilgisayar başından kalkamadıkları için gece geç yatıp, sabah geç kalkarlar. Bu sebep ile de

    okula gitmek istemezler.

     İnternet'te yer alan gerçekten uzak ve fantastik karakterler, insan vücudu görüntüleri ve olaylar

    çocuklar için bir rol model olarak sunulmaktadır.

    Dijital Oyunlar

     Çocukların, şiddet içerikli olan veya yaşlarına uygun olmayan oyunlar oynamasının psikolojik ve

    ruhsal gelişimlerini olumsuz olarak etkileyebileceği unutulmamalıdır.

    Şiddet Türleri

     Sözlü Şiddet

     Sembolik Şiddet (oyunda elle yapılan bir hareket sembolik şiddet kategorisine girmektedir.)

     Görsel Şiddet

     Pornografik Şiddet

    İnternet Bağımlılığı

     Çocuklar ve Gençler Nasıl İnternet Bağımlısı Olur?

     Gerçek hayattaki yorucu ve tatsız olaylardan uzaklaşmaya çalışma

     İnternet bağımlılığına yol açabilecek risk faktörlerine sahip olma:

     Hali hazırda bir bağımlılığa sahip olma

     Sosyal destek eksikliği

     Mutsuz bir hayat yaşama

    Mobil İnternet Kullanımı

    McAfee'nin yaptırdığı "Gençlerin İnternetteki Gizli Hayatları" adlı araştırma

    sonucunda 10-17 yaş grubundaki gençlerin online davranışları ile ilgili önemli tespitler yapılmıştır.

       Gençler, yabancılarla iletişim kuruyor ve kişisel bilgilerini veriyor,

       %69'u sosyal paylaşım sitelerinde anlık durumlarını paylaşırken lokasyon bilgisini de

    veriyorlar,

       %28'i gerçek hayatta tanımadığı kişilerle sohbet ediyor,

       %43'ü gerçek ismini paylaşıyor,

       %24'ü e-mail adresini paylaşıyor,

       %18'i fotoğrafını paylaşıyor.

    Siber-zorbalık:

      Siber-zorbalık, İnternet üzerinden yapılan tacizi ifade etmek için kullanılmaktadır.

    Özellikle gençlerin birbirlerine hakaret etmeleri, iftiralarda bulunmaları, özel bilgilerini ya da

    uygunsuz görüntülerini zarar vermek kastı ile kullanmaları gibi durumlarla sık sık karşılaşılmaktadır.

    ÖZET
        Dijital vatandaş /dijital genç/dijital çocuk gerçek hayatta yapmadığı şeyleri, İnternet
    ortamında kesinlikle yapmaz.

        İnternet faydalıdır ancak bazı riskler barındırır.                                                  

    Paylaş |                       Arşiv     
    5159 kez okundu